Jeneratörler

Jeneratör çeşitleri ve hangisi nerede kullanılır

Jeneratörler önce yakıt tipine, sonra gövde ve kullanım biçimine göre ayrılır. Yakıt tipi işletme maliyetini ve sürekli çalışma kapasitesini; gövde tipi ise taşınabilirliği, ses seviyesini ve kurulum biçimini belirler.

Kaç kVA jeneratör gerekir? Güç hesabı

Jeneratör seçiminin tek doğru yolu, besleyeceği yüklerin toplam gücünü çıkarmaktır. Aydınlatma ve ısıtıcı gibi omik yükler etiket gücü kadar çeker; elektrik motoru, kompresör, pompa ve asansör gibi endüktif yükler ise kalkış anında etiket gücünün 3 ila 6 katını çeker. Bu yüzden hesap, toplam yükün üzerine kalkış akımı payı ve %20 kadar büyüme payı eklenerek yapılır.

Aşağıdaki tablo, bir jeneratörün kVA değerinin pratikte hangi sürekli yüke karşılık geldiğini ve o sınıfın tipik olarak nerede kullanıldığını gösterir.

kVA ile kW arasındaki fark

kVA görünür gücü, kW ise aktif gücü ifade eder. Aradaki oran güç faktörüdür (cos φ) ve jeneratörlerde standart olarak 0,8 kabul edilir. Buna göre kW = kVA × 0,8, kVA = kW ÷ 0,8'dir. 100 kVA'lık bir jeneratör 80 kW aktif güç verir.

Etiket üzerindeki kVA değeri alternatörün verebileceği görünür gücü, kW değeri ise yüklerin gerçekten tükettiği gücü tanımlar. Yük listesi çoğunlukla kW cinsinden çıkarıldığı için, seçim yapılırken kW toplamı 0,8'e bölünerek gereken kVA bulunur.

Standby, prime ve sürekli güç ne demek

Bir jeneratör kataloğunda genellikle iki güç değeri yazar. Standby gücü, şebeke kesintisinde yedek kaynak olarak, değişken yük altında ve sınırlı süre kullanım içindir; aşırı yükleme yapılamaz. Prime gücü ise değişken yük altında 7/24 sürekli çalışma içindir ve genellikle 12 saatte 1 saat %10 aşırı yüklemeye izin verir.

Prime değeri standby değerinin yaklaşık %90'ıdır. Şebekesi olmayan bir şantiyede, tarımsal tesiste veya sürekli çalışacak bir üretim hattında seçim prime gücü üzerinden yapılmalıdır; sadece kesinti anında devreye girecek bir yedek set için standby değeri esas alınabilir.

Monofaze mi trifaze mi seçmeli

Monofaze jeneratör 230 V tek fazlı çıkış verir ve konut, küçük işletme, aydınlatma, ısıtma gibi tek fazlı yükler için uygundur. Trifaze jeneratör 400/230 V çıkış verir; üç fazlı elektrik motorları, asansörler, endüstriyel makineler ve büyük tesisler trifaze besleme ister.

Trifaze bir set tek fazlı yükleri de besleyebilir, ancak yükün fazlara dengeli dağıtılması gerekir. Tesiste tek bir üç fazlı motor bile varsa trifaze set seçmek doğru olur; aksi halde monofaze set hem daha ucuz hem de daha basit bir kurulumdur.

Kabinli, açık tip ve otomatik transfer panolu setler

Kabinli (kanopili) setler ses yalıtımlı bir gövde içine alınmıştır; dış ortama kurulabilir, yağmura ve toza karşı korunur ve ses seviyesi 7 metrede tipik olarak 65–85 dBA aralığındadır. Açık tip (kabinsiz) setler daha hafif ve daha ucuzdur, ancak kapalı bir jeneratör odası ile egzoz ve havalandırma tesisatı gerektirir.

Otomatik transfer panosu (ATS), şebeke kesildiğinde jeneratörü kendi kendine çalıştırır, yükü jeneratöre aktarır ve şebeke geldiğinde geri alır. Hastane, veri merkezi, soğuk hava deposu ve sürekli üretim yapan tesislerde ATS bir seçenek değil, gerekliliktir. Manuel setlerde bu devreye alma işini operatör yapar.

• Kabinli set: dış mekana kurulabilir, ses yalıtımlı, kilitlenebilir kapaklı
• Açık tip set: jeneratör odası gerektirir, daha hafif ve düşük maliyetli
• Otomatik (ATS'li) set: kesintide operatörsüz devreye girer
• Römork tipi set: sahadan sahaya taşınan projeler için

Yakıt tüketimi ve işletme maliyeti

Dizel bir jeneratörün tam yükteki tüketimi kaba bir yaklaşımla kW başına saatte 0,25 litredir; 100 kVA (80 kW) bir set tam yükte saatte yaklaşık 20 litre dizel harcar. Tüketim yükle birlikte düşer: aynı set %75 yükte yaklaşık %25, %50 yükte yaklaşık %45 daha az yakar. Katalogdaki her ürün sayfasında üreticinin tam yük, %75 ve %50 yük tüketim değerleri yayınlanır.

Çalışma süresi, şase içi yakıt deposu kapasitesinin tam yük tüketimine bölünmesiyle bulunur. Kesintisiz çalışması gereken tesislerde harici yakıt tankı ve otomatik yakıt dolum sistemi ile bu süre uzatılır. Jeneratörü sürekli çok düşük yükte (%30'un altında) çalıştırmak dizel motorlarda kurumlanmaya yol açtığı için önerilmez.

Kurulum, bakım ve yedek parça

Bir jeneratör setinin doğru çalışması, doğru seçilmesi kadar doğru kurulmasına bağlıdır: taze hava girişi ve sıcak hava çıkışı için yeterli havalandırma kesiti, egzoz hattının dışarı yönlendirilmesi, titreşim takozları, topraklama ve şebeke ile jeneratör arasında mekanik kilitli transfer düzeni gerekir.

Periyodik bakım genellikle 250–500 saatte bir yağ ve filtre değişimi, akü ve blok suyu ısıtıcısının kontrolü ve yılda en az bir kez yük altında test çalıştırma içerir. Seza Global, tedarik ettiği setler için güç ve yer tespiti, montaj, periyodik bakım ve yedek parça desteğini birlikte sağlar.